Nis uit de Heilige Stede

Links van de entree van het museum bevindt zich een zandstenen nis met een tekst uit 1908 die is opgedragen aan de nagedachtenis van Bernardus de Bont, regent en conservator van de Stichting Amstelkring. In deze stichting had zich eind 19e eeuw een groep katholieken verenigd om het pand, dat eeuwenlang zoveel voor het Amsterdamse katholicisme betekend had, te behouden. In 1888 werd het als Museum Amstelkring, zoals het aanvankelijk heette, voor publiek opengesteld.

De nis, waar oorspronkelijk een beeld in gestaan heeft, belichaamt in al zijn bescheidenheid de hele geschiedenis van het katholicisme in Amsterdam vanaf de middeleeuwen tot de tijd van repressie en de opleving van het katholieke bewustzijn aan het eind van de 19e eeuw. Dit architectonisch ornament is namelijk afkomstig uit de Heilige Stede, de kapel die vanaf 1346 aan de Kalverstraat gebouwd werd. Op die plaats was een wonder voorgevallen, dat bekend kwam te staan als het Mirakel van Amsterdam. Wat was er gebeurd: op 15 maart in het jaar 1345 lag een man op sterven. Een priester kwam aansnellen om hem van het Sacrament der Stervenden te voorzien. Toen de zieke moest overgeven werd de hostie in de vlammen van de haard uitgebraakt. Wonderlijk genoeg bleef de hostie onaangetast. En nog wonderlijker: de hostie, door de priester weer meegenomen naar de Sint Nicolaaskerk (nu de Oude Kerk) keerde weer terug naar het huis aan de Kalverstraat. Een dubbel mirakel dus. Het huis werd dan ook omgebouwd tot een devotiekapel die uit zou groeien tot een waar bedevaartsoort. Na de Alteratie van 1578 ging de kapel over in handen van de protestanten die er eerst - ter ontwijding- paarden in stalden en hem daarna zelf in gebruik namen. Ondanks felle protesten werd de historisch waardevolle kapel in 1908 gesloopt. Verschillende onderdelen bleven echter behouden, zoals deze zandstenen nis die uiteindelijk een plaats gekregen heeft in Ons’ Lieve Heer op Solder.

De eeuwenoude Mirakelprocessie, die door de protestanten verboden was, werd in 1881 hervat in de vorm van een Stille Omgang; het processieverbod werd pas in 1984 officieel opgeheven. Deze Stille Omgang wordt nog steeds jaarlijks in maart gehouden en trekt o.a. door de Warmoesstraat achter het museum langs, via de Oude Kerk naar de plaats van het mirakel in de Kalverstraat. Sinds 2011 is daar tegenover de ingang van het Amsterdam Museum een nieuwe gevelsteen geplaatst, opmerkelijk genoeg in de vorm van … een nis.

Meld u aan voor de nieuwsbrief