Bloemen van Betekenis

19 mei 2020

De komende periode kunt u niet naar het museum komen, dus komen wij als museum naar u toe. Wekelijks nemen wij u mee in de digitale versie van onze tentoonstelling ‘Bloemen van Betekenis’. Waarom heeft het museum de lente gekozen om in de diversiteit aan bloemen en hun betekenis te duiken?


Bloemen zijn geliefd om hun schoonheid. Hun vorm en kleur inspireren kunstenaars om ze levensecht en in allerlei samenstellingen uit te beelden. Op zeventiende-eeuwse schilderijen hebben veel bloemen een symbolische of religieuze betekenis. Ze worden niet alleen afgebeeld omdat ze zo mooi zijn, maar ook omdat ze een boodschap overbrengen. Zo kunnen ze mensen herinneren aan hun sterfelijkheid of tekortkomingen of ze juist aansporen tot een devoot en zuiver leven. De komende weken nemen wij u mee in de verschillende betekenissen die de bloemen, en zelfs insecten, kunnen hebben

Tuinanemoon, Anemone

De naam anemone komt van het Griekse anemos, wat wind betekent. Windbloem, zo mag je haar ook noemen. In een bijbelse context horen Anemonen bij “de leliën des velds”. Daarmee worden gewone veldbloemen bedoeld die voorkwamen op de weidegronden van Galilei, zoals Klaprozen, Boterbloemen en Anemonen. De korte bloei verwijst naar de vergankelijkheid van het leven.

“Kijk naar de lelies in het veld, hoe ze groeien; ze werken niet en spinnen niet” (Mat. 6:28; Luk. 12:27). Hierbij kan gedacht worden aan de Anemoon. Als de Anemoon uitgebloeid is,  is na een tijdje het pluis uit het hart van bloem te zien. Het pluis wordt meegenomen door de wind en zal neerdalen om op nieuwe plekken weer voor bloemen te zorgen.

<Artikel gaat verder onder de afbeelding>

Rozen, Rosa

Rozen zijn de meest afgebeelde bloemen in de beeldende kunst. Al vanaf de Griekse Oudheid zijn rozen het symbool van de liefde op ieder niveau. De roos was het attribuut van de godin van de liefde, Aphrodite. Later werd de roos gewijd aan Maria. 
De ommuurde rozentuin of een krans van rozen heeft als betekenis het nieuwe paradijs met Maria, in plaats van Eva, in het midden. 

Eva werd door het eten van de verboden vrucht verdreven uit het paradijs omdat zij zich bewust werd van haar eigen seksualiteit. De witte roos, werd een rode roos. De bevruchting van Maria ging via de Heilige geest, de rozentuin bleef gesloten en intact. Het kind dat hieruit ontstaat zal zonder zonde zijn en blijven. De erfzonde van Eva wordt in deze symboliek door Maria ongedaan gemaakt. De roos zonder doornen is bij uitstek het symbool voor de ongerepte liefde en voor Maria. 

<Artikel gaat verder onder de afbeelding>

Witter Roos, Rosa

 

Tuinanjer, dianthus caryophyllus

De anjer, vrijwel altijd een tuinanjer, komen we vaak tegen op religieuze schilderijen en portretten sinds de vijftiende eeuw. Meestal zie je de bloem in de hand van Maria of van Jezus. De anjer wordt geassocieerd met het geloof in Christus. In de Latijnse naam vind je deze verwijzing, Dio anthos, godsbloem, terug. 

De geur van de anjer doet aan kruidnagel denken. Daarom is de benaming van de bloem in het Duits Negelle. De kruidnagel wordt geassocieerd met de nagels waarmee Jezus werd gekruisigd.

<Artikel gaat verder onder de afbeelding>

 

 

Tulp, tulipa

In de zeventiende eeuw leggen adellijke en welgestelde burgers in Holland siertuinen aan in hun steden. Het kweken van exotische bloemen wordt een liefhebberij. Tulpen worden al snel razend populair en er ontstaat zelfs een ware tulpenmanie. 

Tulpenbollen worden tegen woekerprijzen verhandeld. Speculanten verrijken zich met de ‘windhandel’ in opties op bollen. De beroemdste tulpenbol, de Semper Augustus, levert de prijs op van een grachtenhuis. 

De handel in tulpenbollen stort in 1637 in. Er worden grote verliezen geleden en de tulp krijgt een negatief imago. De bloem wordt het symbool van de vergankelijkheid van schoonheid en weelde. De Romeinse bloemengodin Flora wordt vaak afgebeeld op schilderijen en plafondschilderingen. Maar na het instorten van de tulpenmarkt moet ze het ontgelden. In spotprenten wordt ze gedegradeerd tot een losbandige vrouw. Als er ook nog een pestepidemie uitbreekt, zien velen dat als de straf van God voor de roekeloze handel in tulpenbollen. 

Alhoewel deze perikelen zich lang geleden afspeelden kunnen we ons er goed mee identificeren, zeker dit voorjaar. Hoe dan ook, de tulpen zijn gebleven en elk jaar luiden ze de lente in en stemmen ons met hun uitbundige kleuren vrolijk en vol goede moed.

Tulp, Tulpia

Meld u aan voor de nieuwsbrief